على « مولى » را پس از چهار ماه توقيف مىكرد تا رجوع كند يا طلاق دهد . 10 . أخبرنا القاضي أبو بكر أحمد بن الحسن الحرشي ، حدّثنا أبو العباس محمد بن يعقوب الأصم ، أخبرنا الربيع بن سليمان ، أخبرنا الشافعي ، أخبرنا ابن عيينة ، عن أبي إسحاق الشيباني ، عن الشعبي ، عن عمرو بن سلمة ، قال : شهدت عليا أوقف المولي ؛ « 1 » عمرو بن سلمه روايت كرده كه على را ديدم كه ايلاءكننده را بازداشت كرد . آراى فقيهان شيعه 1 . شيخ صدوق : ايلاء ، يعنى مرد به زنش بگويد : به خدا سوگند ! تو را خشمگين خواهم كرد و تا فلان وقت با تو همبستر نمىشوم . در اين صورت چهار ماه كه گذشت اگر بازگشت - يعنى با زنش مصالحه كرد و همبستر شد - خداوند آمرزنده و مهربان است و اگر از جماع امتناع ورزيد ، به او گفته مىشود طلاق بده ؛ اگر داد [ مشكلى نيست ] و گرنه در اتاقكى از نى زندانى مىشود و در خوردن و آشاميدن در تنگنا قرار مىگيرد تا طلاق دهد . « 2 » 2 . شيخ طوسى : ايلاء در لغت عبارت است از : قسم خوردن براى هر چيزى و در شرع در مورد خاصّى استعمال شده كه مرد سوگند بخورد با زنش همبستر نشود . . . تا اينكه مىگويد : اگر طلاق داد سخنى نيست و اگر از طلاق امتناع ورزيد و وقت‌گذرانى كرد ، از نظر ما ، حاكم وى را زندانى مىكند و به او فشار مىآورد تا رجوع كند يا طلاق دهد و كسى نمىتواند او را طلاق بدهد . برخى گفته‌اند : طلاق مىدهد و بعضى گفته‌اند : با انقضاى عدّه ، طلاق خود به خود واقع مىشود . « 3 » 3 . همو : اگر پس از چهار ماه از رجوع و طلاق امتناع ورزيد و وقت‌گذرانى كرد جايز نيست [ حاكم ] طلاق دهد ، ولى سخت‌گيرى و زندانىاش مىكند تا زن را طلاق دهد يا رجوع كند و حاكم نمىتواند خود ، طلاق را اجرا كند . « 4 » 4 . همو : ايلاء اين است كه مرد سوگند بخورد به خداوند متعال كه با زنش همبستر نشود و به سوگند خود باقى بماند . اگر چنين كرد زن اختيار دارد صبر كند و با او بسازد و اگر خواست به حاكم شكايت كند . اگر مرد حاضر شد كفّارهء قسم بدهد و با زنش مصالحه

--> ( 1 ) . موضح الاوهام ، ج 1 ، ص 332 . ( 2 ) . مقنع ، ص 351 . ( 3 ) . مبسوط ، ص 114 و 123 و 133 . ( 4 ) . خلاف ، ج 4 ، ص 515 ، مسألهء 8 و نك : ج 4 ، ص 528 ، مسألهء 7 .